Topuk dikeni nedir?
Plantar fasya, topuktan parmaklara uzanan, ayak kemerini destekleyen kalın bir bağ dokusu bandıdır. Bu banda aşırı yük binmesi mikro yırtıklar, iltihap ve ağrı (plantar fasiit) yapar. Röntgende topuk kemiğinde “diken” (kemik çıkıntısı) görülebilir; ancak ağrıyı genellikle bu çıkıntı değil, fasyadaki tahriş yapar. Yani röntgende diken görünmesi ağrının nedenini her zaman açıklamaz.
Belirtiler
- Topuk altında ağrı; özellikle sabah yataktan kalkınca ilk adımlarda keskin ağrı
- Uzun süre oturduktan sonra ilk adımlarda ağrı
- Yürüdükçe bir miktar azalan, gün sonunda yine artan ağrı
- Topukta hassasiyet, uzun süre ayakta kalınca yanma
- Ağrı nedeniyle yürüyüş şeklinde değişiklik
Risk etkenleri
- Fazla kilo
- Uzun süre ayakta çalışma, sert zeminde yürüme
- Koşu ve zıplama gerektiren sporlar
- Düztabanlık veya çok yüksek ayak kemeri
- Baldır kaslarında kısalık
- Yetersiz destekli ya da aşınmış ayakkabılar
- 40–60 yaş arası
Tanı
Ortopedi muayenesinde ağrının yeri, hassasiyet noktası ve ayak yapısı değerlendirilir. Gerekirse yük verilerek çekilen ayak röntgeni, ultrasonografi veya MR ile diğer nedenler (stres kırığı, sinir sıkışması, yağ yastığı hastalığı, sistemik hastalıklar) ayırt edilir.
Tedavi
Birçok hastada 6–12 ay içinde ameliyatsız tedaviyle belirgin iyileşme olur:
- Dinlenme ve aktivite düzenlemesi: Ağrıyı artıran aktivitelerin azaltılması.
- Germe egzersizleri: Baldır ve ayak tabanı fasyası için (özellikle sabah kalkmadan önce).
- Ayakkabı ve tabanlık: Topuk yastıklı silikon tabanlık, destekli ayakkabı; çıplak ayak veya sert zeminde yürümekten kaçınma.
- Kilo yönetimi.
- Ağrı kesici ve antiinflamatuvarlar: Hekimin önerdiği süre ve dozda.
- Fizik tedavi: Ultrason, şok dalga tedavisi, manuel yöntemler.
- Enjeksiyon tedavileri: Seçilmiş hastalarda hekim kararıyla (kortizon enjeksiyonu riskleri nedeniyle dikkatle; PRP gibi diğer uygulamalar uygunluğa göre değerlendirilir).
- Cerrahi: Aylarca süren ve diğer yöntemlere yanıt vermeyen çok az sayıda hastada gündeme gelir.
Evde yapılabilecekler
- Sabah kalkmadan önce ayak bileğini ve parmakları yukarı çekerek tabanı gerin.
- Baldır germe egzersizleri (duvara dayanarak).
- Buz masajı (soğuk su dolu şişeyle ayak tabanını yuvarlama).
- Evde bile destekli terlik kullanın.
- Ağrı varken koşu ve zıplama gibi yüklenmelerden kaçının.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Birkaç haftalık evde bakıma rağmen ağrı geçmiyorsa, ağrı geceleri uyandırıyorsa, topukta şişlik, kızarıklık ya da ısı artışı varsa, ayakta uyuşma ve karıncalanma eşlik ediyorsa ortopedi muayenesi gerekir.
Zeybek Tıp Merkezi’nde topuk ağrısı muayenesi
Ortopedi ve travmatoloji bölümümüzde Op. Dr. Oğuz Çırpıcı; topuk dikeni alanında hasta kabul etmektedir. Ortopedi ve travmatoloji bölümü sayfamızı inceleyebilir, randevu için 0232 250 51 52’yi arayabilir veya çevrimiçi sistemi kullanabilirsiniz.
