İdrar kaçırma nedir?
Mesane idrarı depolar, üretra ve çevre kasları idrarı tutar. Bu denge bozulduğunda idrar istemsiz kaçar. Yaşla sıklığı artar ancak yaşlılığın kaçınılmaz bir sonucu değildir. Kadınlarda gebelik, doğum ve menopoz; erkeklerde prostat hastalıkları ve prostat ameliyatları önemli rol oynar.
Türleri
- Stres tipi: Öksürük, hapşırma, gülme, egzersiz, ağır kaldırma sırasında kaçırma. Taban kaslarının zayıflığı en sık nedendir.
- Sıkışma tipi (urge): Ani, şiddetli idrar hissi ve tuvalete yetişememe.
- Aşırı aktif mesane (OAB): Sık idrara çıkma, ani sıkışma, gece sık kalkma; kaçırma olabilir ya da olmayabilir.
- Taşma tipi: Mesane tam boşalmadığı için damla damla sürekli kaçırma (örneğin prostat büyümesinde).
- Karma tip: Stres ve sıkışma birlikte.
Nedenleri ve risk etkenleri
Gebelik ve normal doğum, menopoz, kilo fazlalığı, kronik öksürük, kabızlık, idrar yolu enfeksiyonu, diyabet, nörolojik hastalıklar, bazı ilaçlar, prostat büyümesi ya da prostat cerrahisi ve fazla kafein/alkol tüketimi.
Tanı
Hekim şikâyetin türünü, sıklığını ve günlük yaşama etkisini sorar; jinekolojik ve üroloji muayenesi yapar. Şu incelemeler istenebilir:
- İdrar tahlili ve kültür: Enfeksiyon ve kan.
- Mesane günlüğü: Birkaç gün boyunca içilen sıvı, idrar sayısı ve kaçırma epizotları kaydı.
- Ultrasonografi: İdrar sonrası mesanede kalan idrar miktarı.
- Ürodinami: Gerektiğinde mesane basıncı ve fonksiyonunun ayrıntılı ölçümü.
- Sistoskopi: Mesane içinin kamera ile incelenmesi (seçilmiş hastalarda).
Tedavi
Davranışsal ve yaşam tarzı önlemleri (ilk basamak)
- Mesane eğitimi: Tuvalet aralıklarının kademeli uzatılması.
- Sıvı ve kafein/alkol düzenlemesi; akşam sıvıyı azaltmak.
- Kilo verme, kabızlığın tedavisi, sigarayı bırakma.
- Pelvik taban (Kegel) egzersizleri: Özellikle stres tipinde etkili; doğru yapılması önemlidir ve fizyoterapist/hekim eğitimiyle daha başarılıdır.
İlaç tedavisi: Sıkışma tipi ve aşırı aktif mesanede mesane kaslarını gevşeten ilaçlar; kadınlarda menopozda yerel östrojen. Yan etkileri (ağız kuruluğu, kabızlık gibi) hekimle konuşulmalıdır.
Girişimsel ve cerrahi seçenekler: Mesaneye botulinum toksini uygulaması, sinir stimülasyonu, stres tipi kaçırmada orta üretral askı ameliyatları gibi yöntemler; ilaç ve egzersizle yeterli yarar sağlanamayan hastalarda hekim değerlendirmesiyle.
Erkeklerde: Altta yatan prostat ya da idrar akımı sorunları tedavi edilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
İdrar kaçırma günlük yaşamı, uykuyu veya sosyal yaşamı etkiliyorsa, ani başlamışsa, idrarda yanma-kan-ateş eşlik ediyorsa, idrar yapmakta güçlük veya bacaklarda güçsüzlük varsa muayene olun. Utanç duygusuyla başvuruyu ertelemeyin; birçok hasta tedaviyle belirgin rahatlar.
Zeybek Tıp Merkezi’nde idrar kaçırma muayenesi
Üroloji bölümümüzde Op. Dr. Mehmet Fatih Kirişci idrar kaçırma ve aşırı aktif mesane; kadın hastalıkları ve doğum bölümümüzde Op. Dr. Yeşim İşleğen idrar kaçırma operasyonları konusunda hasta kabul etmektedir. Üroloji ve kadın hastalıkları ve doğum sayfalarımızı inceleyebilir, randevu için 0232 250 51 52’yi arayabilirsiniz.
