Prostat nedir?
Prostat, ceviz büyüklüğünde bir bezdir ve idrar borusunun (üretra) başlangıcını sarar. Büyüdüğünde idrar yolunu daraltır. Üç ana sorun görülür: iyi huylu prostat büyümesi (BPH), prostat iltihabı (prostatit) ve prostat kanseri.
Belirtiler
BPH ve genel idrar yolu belirtileri
- İdrar akımında zayıflama, kesilme, ıkınma
- İdrara başlamakta güçlük, idrar sonrası damlama
- Sık idrara çıkma, ani sıkışma
- Geceleri birkaç kez idrar için uyanma (noktüri)
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
Prostatit
- Kasık, bel, perine bölgesinde ağrı
- İdrarda yanma, ateş ve titreme (akut enfeksiyonda)
- Cinsel işlevde rahatsızlık
Prostat kanseri: Erken dönemde çoğunlukla belirti vermez; bu yüzden tarama önemlidir. İlerlemiş dönemde idrar belirtileri, kemik ağrıları olabilir.
Tanı
- Muayene ve öykü: Belirtiler, ilaçlar ve ailede prostat kanseri öyküsü.
- Parmakla rektal muayene (DRE): Prostatın büyüklüğü ve sertliği değerlendirilir.
- PSA (prostat spesifik antijen) kan testi: Prostat kanseri taramasında kullanılır; ancak BPH, prostatit, idrar yolu enfeksiyonu ve işlemler de PSA’yı yükseltebilir. Tek başına tanı koydurmaz.
- İdrar tahlili ve kültür, ultrasonografi, idrar akım hızı testi.
- Gerekirse: MR ve prostat biyopsisi (şüpheli bulgularda).
PSA taraması konusunda yarar ve olası yanlış pozitiflik/aşırı tanı riski hekimle birlikte konuşularak karar verilir; kimlere ve hangi yaştan itibaren yapılacağı kişisel risk etkenlerine göre değişir.
Tedavi
Prostat büyümesi (BPH):
- Yaşam tarzı: akşam sıvı alımını azaltmak, kafein ve alkolü kısıtlamak.
- İlaçlar: alfa blokerler (idrar akımını kolaylaştırır), 5-alfa redüktaz inhibitörleri (prostatı küçültür) ve kombinasyonlar.
- Cerrahi/girişimsel yöntemler: ilaçlara yanıt vermeyen, tekrarlayan retansiyon, mesane taşı, böbrek hasarı gibi durumlarda; yöntem prostat büyüklüğüne göre seçilir.
Prostatit: Antibiyotik (bakteriyel ise), ağrı kesiciler ve destekleyici tedavi; kronik formda uzun süreli ve çok yönlü yaklaşım.
Prostat kanseri: Evreye, hasta yaşına ve genel durumuna göre aktif izlem, cerrahi, radyoterapi ve hormon tedavileri; çoğu hastada ilgili ileri merkezlerde çok disiplinli yönetim gerekir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
İdrar şikâyetleri yaşam kalitesini bozuyorsa, idrarda kan görülüyorsa, ateşle birlikte idrar yanması ve kasık ağrısı varsa, idrar yapamıyorsanız (acil) ya da ailede prostat kanseri öyküsü varsa muayene olun. İdrar yapamama durumunda gecikmeden acile başvurun.
Zeybek Tıp Merkezi’nde prostat muayenesi
Üroloji bölümümüzde Op. Dr. Mehmet Fatih Kirişci; prostat hastalıklarının tıbbi tedavisi ve cerrahisi alanında hasta kabul etmektedir. Üroloji bölümü sayfamızı inceleyebilir, randevu için 0232 250 51 52’yi arayabilir veya çevrimiçi sistemi kullanabilirsiniz. Cerrahi gereken durumlarda işlemin yapılacağı merkez muayenede netleştirilir.
