Anemi nedir?
Kırmızı kan hücreleri akciğerlerden aldığı oksijeni dokulara taşır. Hemoglobin düzeyi düşünce dokulara yeterli oksijen gitmez ve vücut yorgun düşer. Hemoglobinin normal aralığı yaşa, cinsiyete ve gebelik durumuna göre değişir; bu yüzden değerlendirme hekim tarafından yapılır.
Belirtiler
- Halsizlik, çabuk yorulma, güçsüzlük
- Solukluk (cilt, dudak içi, göz kapağı içi)
- Çarpıntı ve nefes darlığı (özellikle eforla)
- Baş ağrısı, baş dönmesi, kulak çınlaması
- El-ayak soğukluğu
- Saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma
- Konsantrasyon güçlüğü
- Buz, kil gibi yiyeceklere aşırı istek (demir eksikliğinde)
Hafif anemi belirti vermeyebilir ve tahlilde tesadüfen saptanabilir.
Nedenleri
- Demir eksikliği: Yetersiz alım, emilim sorunları, adet kanamasının fazlalığı, gebelik, gizli sindirim sistemi kanamaları.
- B12 ve folik asit eksikliği: Yetersiz beslenme, mide hastalıkları ve emilim sorunları.
- Kronik hastalıklar: Böbrek yetmezliği, kronik enfeksiyonlar ve iltihabi hastalıklar.
- Kan hastalıkları: Talasemi, orak hücreli anemi, kemik iliği hastalıkları.
- Kanama: Mide-bağırsak kanaması, ağır adet kanaması.
- Hemoliz: Kırmızı kan hücrelerinin erken yıkımı.
Tanı
Başlangıçta tam kan sayımı (hemogram) istenir; hemoglobin, hematokrit ve hücre boyutu (MCV) nedeni yönlendirir. Gerektiğinde ferritin, demir ve demir bağlama kapasitesi, B12, folik asit, retikülosit, periferik yayma ve diğer testler eklenir. Demir eksikliği anemisinde, özellikle erişkin erkekler ve adet görmeyen kadınlarda, kanama kaynağı için sindirim sistemi araştırması (endoskopi, kolonoskopi gibi) gerekebilir.
Tedavi
Tedavi nedene yöneliktir; yalnızca “güç ilacı” vermek yeterli değildir:
- Demir eksikliği: Hekimin önerdiği demir preparatları (ağızdan ya da gerektiğinde damar yoluyla) ve nedenin ortadan kaldırılması; ferritin düzelene kadar tedavi sürebilir.
- B12/folik asit eksikliği: Eksik vitaminin ağızdan ya da enjeksiyonla yerine konması.
- Kronik hastalık anemisi: Altta yatan hastalığın tedavisi.
- Ağır anemi: Nadiren kan transfüzyonu gerekebilir.
Hekime danışmadan demir kullanmak, anemi nedeni bir kanama ya da başka bir hastalıksa tanıyı geciktirebilir.
Beslenme ve korunma
- Kırmızı et, karaciğer, yumurta, baklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler demir açısından zengindir.
- C vitamini (limon, biber, domates) demir emilimini artırır; çay ve kahve yemekle birlikte emilimi azaltır.
- Vejetaryen ve vegan beslenenlerde B12 takibi önemlidir.
- Gebelik ve adet kanaması fazla olanlarda düzenli tahlil yaptırın.
Zeybek Tıp Merkezi’nde anemi muayenesi
Dahiliye bölümümüzde Uzm. Dr. Betül Bilgiçler; anemi, demir ve vitamin eksiklikleri, kan hastalıklarının ilk değerlendirmesi gibi konularda muayene yapmaktadır. Dahiliye bölümü sayfamızı inceleyebilir, randevu için 0232 250 51 52’yi arayabilir veya çevrimiçi sistemi kullanabilirsiniz.
