Akne nedir?
Akne vulgaris (halk arasında sivilce), yağ bezlerinden zengin bölgelerde (yüz, göğüs, sırt) görülen, siyah nokta (komedon), kırmızı kabarcık (papül), irinli sivilce (püstül) ve daha derin ağrılı nodüller şeklinde ortaya çıkabilen bir cilt hastalığıdır. Ergenlikte hormonal değişiklikler nedeniyle sıklıkla başlar; ancak yirmili ve otuzlu yaşlarda, özellikle kadınlarda, erişkin akne de görülebilir.
Akne neden oluşur?
Akne gelişiminde birkaç faktör bir arada rol oynar:
- Yağ üretiminin artması: Hormonal etkilerle yağ bezleri daha fazla yağ üretir.
- Foliküllerin tıkanması: Ölü hücreler ve yağ gözenekleri tıkar.
- Bakteri ve iltihap: Tıkanan gözenekte çoğalan bakteriler iltihabı artırır.
- Genetik yatkınlık: Ailede akne öyküsü riski artırır.
- Hormonal dönemler: Ergenlik, adet dönemi, gebelik, polikistik over sendromu gibi durumlar.
- Tetikleyiciler: Bazı ilaçlar, yağlı veya komedojenik kozmetik ürünler, stres ve bazı kişilerde belirli yiyecekler.
Akne türleri
- Komedonal akne: Siyah ve beyaz noktalar, iltihapsız.
- Papülopüstüler akne: Kırmızı kabarcıklar ve irinli sivilceler.
- Nodülokistik akne: Derin, ağrılı, iz bırakma riski yüksek lezyonlar.
- Erişkin kadın aknesi: Çene ve çene hattında yoğunlaşan, adet döneminde artan sivilceler.
Ne zaman dermatoloji uzmanına başvurulmalı?
- Evde bakıma yanıt vermeyen veya yaygınlaşan sivilceler
- Ağrılı, derin ve nodüllü lezyonlar
- İz bırakma veya koyu leke oluşumu
- Sivilcelerin kişinin özgüvenini ve günlük yaşamını belirgin etkilemesi
- Düzensiz adet, kıllanma artışı gibi hormonal belirtilerin eşlik etmesi
- Hamilelik planlıyorsanız veya hamileyseniz tedavi seçimi için
Tedavi seçenekleri
Tedavi, aknenin tipine ve şiddetine, cilt yapısına ve hastanın durumuna göre kişiselleştirilir.
Cilt bakımı
- Cildi günde iki kez yumuşak, aknelere uygun bir temizleyici ile yıkayın.
- Yağsız ve “komedojenik olmayan” nemlendirici ve güneş koruyucu kullanın.
- Cildi aşındırıcı ürünlerle ovmaktan kaçının.
Topikal (cilde sürülen) tedaviler
Hekimin uygun gördüğü kremler, jeller ve losyonlar; foliküllerin tıkanmasını azaltmayı ve iltihabı kontrol etmeyi hedefler. Etki genellikle haftalar içinde görülür; erken bırakmak sonucu bozar.
Sistemik (ağızdan) tedaviler
Orta–ağır akne, yaygın veya iz bırakma riski olan aknelerde hekim ağızdan ilaç tedavileri önerebilir. Bu ilaçların kullanımı, yan etkileri ve gebelikle ilişkisi nedeniyle yalnızca hekim kontrolünde yapılmalıdır.
Hormonal değerlendirme ve tedavi
Özellikle kadınlarda adet düzensizliği ve kıllanma artışı gibi belirtiler varsa hormonal neden araştırılabilir.
Akne izleri
Akne iyileşse bile iz ve koyu lekeler kalabilir. Bu nedenle erken ve etkili tedavi önemlidir; iz tedavisi için seçenekler dermatoloji muayenesinde konuşulur.
Yapılmaması gerekenler
- Sivilceleri sıkmak veya patlatmak: iz ve enfeksiyon riskini artırır.
- Cildi aşırı yıkamak veya sert ovalamak.
- Hekime danışmadan yoğun asitli veya aşındırıcı ürünler, kontrolsüz “doğal kürler” kullanmak.
- Tedaviyi iyileşme başlar başlamaz kendi kararınızla bırakmak.
- Başkasının reçetesiyle ilaç kullanmak.
Zeybek Tıp Merkezi’nde akne muayenesi
Dermatoloji bölümümüzde Uzm. Dr. Çiğdem Ok; akne, sedef, siğiller, saçlı deri hastalıkları ve egzama alanlarında hasta kabul etmektedir. Dermatoloji bölümü sayfamızı inceleyebilir; randevu için 0232 250 51 52’yi arayabilir veya çevrimiçi sistemi kullanabilirsiniz.
