HPV nedir?
HPV, 200’den fazla tipi olan bir virüs ailesidir. Genital bölgeyi etkileyen tipler cinsel temasla bulaşır. Cinsel yaşamı olan kişilerin çoğu yaşamlarının bir döneminde HPV ile karşılaşır; bağışıklık sistemi virüsü çoğu zaman 1–2 yıl içinde temizler. Virüs temizlenemezse hücre değişiklikleri gelişebilir.
Neden önemlidir?
- Yüksek riskli tipler (örneğin 16 ve 18): Rahim ağzı kanserinin başlıca nedenidir; ayrıca vajina, vulva, makat, penis ve baş-boyun kanserleriyle ilişkilidir.
- Düşük riskli tipler (örneğin 6 ve 11): Genital siğillere (kondilom) yol açar; kansere neden olmaz.
Belirtiler
HPV çoğu zaman belirti vermez. Bazı kişilerde genital bölgede siğiller görülür. Rahim ağzındaki hücre değişiklikleri belirti vermeden ilerleyebilir; bu nedenle tarama testleri önemlidir.
Tanı ve tarama
- Smear testi (Pap): Rahim ağzı hücrelerindeki değişiklikleri araştırır.
- HPV DNA testi: Yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını gösterir; belirli yaş gruplarında smear ile birlikte ya da tek başına kullanılır.
- Kolposkopi ve biyopsi: Anormal sonuçlarda rahim ağzının büyütülerek incelenmesi ve gerekirse örnek alınması.
Tarama başlangıç yaşı, aralığı ve yöntemi kişisel risk ve güncel kılavuzlara göre hekim tarafından belirlenir.
Tedavi
HPV virüsünü doğrudan yok eden bir ilaç yoktur; tedavi sonuçlarına yöneliktir:
- Genital siğiller: Topikal ilaçlar, dondurma, yakma veya cerrahi çıkarma.
- Rahim ağzı hücre değişiklikleri: Derecesine göre izlem veya lezyonun çıkarılması (LEEP/konizasyon).
- Bağışıklığı destekleyen yaşam tarzı: Sigarayı bırakmak, dengeli beslenme, uyku.
HPV aşısı
HPV aşıları, en sık kansere yol açan HPV tiplerine karşı koruma sağlar. En iyi koruma, cinsel yaşam başlamadan önce, ergenlik döneminde yapıldığında sağlanır; ancak daha ileri yaşlarda da, kişisel durumuna göre hekim değerlendirmesiyle uygulanabilir. Doz sayısı yaşa göre değişir. Aşı, mevcut bir enfeksiyonu tedavi etmez ve aşılı kişilerin de düzenli smear/HPV taramasına devam etmesi gerekir. Aşının uygunluğu, zamanlaması ve ücret/kapsam durumu hekim ve sağlık kurumuyla görüşülmelidir.
Korunma
- HPV aşısı (uygun kişilerde)
- Düzenli smear/HPV taraması
- Prezervatif kullanımı riski azaltır ancak tamamen ortadan kaldırmaz
- Sigaradan uzak durmak
- Eşle birlikte bilgilendirme ve gerekirse muayene
Zeybek Tıp Merkezi’nde HPV değerlendirmesi
Kadın hastalıkları ve doğum bölümümüzde Op. Dr. Yeşim İşleğen; genital HPV enfeksiyonları, HPV aşısı ve cinsel yolla bulaşan hastalıkların tanı ve tedavisi alanında hasta kabul etmektedir. Smear testi ve kadın hastalıkları ve doğum bölümü sayfalarımızı inceleyebilir, randevu için 0232 250 51 52’yi arayabilirsiniz.
