Menopoz nedir?
Yumurtalıklar yaş ilerledikçe östrojen ve progesteron hormonlarını azaltır, yumurta üretimi sona erer. Menopoza geçiş dönemine perimenopoz denir; adetler düzensizleşir, belirtiler başlar ve bu dönem yıllar sürebilir. Menopoz sonrası döneme postmenopoz denir. Ameliyatla yumurtalıkların alınması, kemoterapi veya radyoterapi gibi nedenlerle erken menopoz da olabilir.
Belirtiler
- Ani sıcak basması, gece terlemesi
- Adet düzensizliği, atlama ya da azalma
- Uyku sorunları, yorgunluk
- Ruh hali dalgalanmaları, sinirlilik, çökkünlük, kaygı
- Vajinal kuruluk, ilişkide ağrı, cinsel istekte azalma
- İdrar yolu enfeksiyonlarında ve idrar kaçırmada artış
- Cilt kuruluğu, saç incelmesi, unutkanlık hissi
- Eklem ve kas ağrıları
Her kadında belirtiler farklıdır; bazı kadınlar çok az hisseder.
Menopozun sağlığa etkileri
Östrojen azalması kemik yoğunluğunu düşürerek osteoporoz riskini, kolesterol ve kan basıncı değişiklikleriyle kalp-damar hastalığı riskini artırabilir. Bu yüzden menopoz dönemi, koruyucu sağlık kontrolleri (tansiyon, kan yağları, kan şekeri, kemik yoğunluğu, meme ve rahim ağzı taramaları) için önemli bir fırsattır.
Değerlendirme
Muayenede şikâyetler, adet öyküsü ve risk etkenleri değerlendirilir. Gerekirse kan hormon testleri (FSH, östradiol, TSH), meme görüntülemesi, smear testi, ultrasonografi ve kemik yoğunluğu ölçümü planlanır. Tanı çoğunlukla belirtiler ve adet öyküsüyle konur.
Tedavi ve yaşam tarzı
- Yaşam tarzı: Düzenli egzersiz, dengeli beslenme (yeterli kalsiyum ve D vitamini), sigara ve alkolün bırakılması, kilo kontrolü, uyku hijyeni; sıcak basmasını tetikleyen etkenlerden (baharat, sıcak ortam, kafein) kaçınma.
- Menopozal hormon tedavisi: Belirtileri ciddi olan ve uygun olan kadınlarda hekim tarafından yarar–risk değerlendirmesiyle, en düşük etkili dozda ve gerektiği süre kullanılır. Herkes için uygun değildir (örneğin bazı kanser, pıhtı ve karaciğer hastalığı öyküsünde).
- Hormon dışı seçenekler: Sıcak basması ve duygudurum belirtileri için bazı ilaçlar.
- Vajinal kuruluk: Vajinal nemlendiriciler ve yerel östrojen tedavileri.
- Kemik sağlığı: Gerekirse osteoporoz tedavisi.
“Bitkisel” ürünlerin ve takviyelerin etkinliği ve güvenliği kanıtlı değildir; kullanmadan önce hekime danışın.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Şikâyetler yaşam kalitesini bozuyorsa, menopozdan sonra (adetsiz geçen 12 aydan sonra) herhangi bir vajinal kanama olursa ya da kemik ağrıları ve boy kısalması gibi bulgular varsa muayene gerekir; menopoz sonrası kanama her zaman incelenmelidir.
Zeybek Tıp Merkezi’nde menopoz takibi
Kadın hastalıkları ve doğum bölümümüzde Op. Dr. Yeşim İşleğen; menopoz takibi ve tedavisi alanında hasta kabul etmektedir. Kadın hastalıkları ve doğum bölümü sayfamızı inceleyebilir, randevu için 0232 250 51 52’yi arayabilir veya çevrimiçi sistemi kullanabilirsiniz.
